|
3.2.1.4.1. Rekabeti kısıtlamayan hükümler
Her ne kadar Komisyon, üreticilerin dağıtıcıların sisteme kabulüne ilişkin saptadığı şartları belirli gruplara ayırmış ise de; bir ürün için geçerli ve makul sayılan şart bir başka ürün için rekabeti kısıtlayıcı olarak nitelendirilebilmektedir.
Komisyon'un Kurucu Antlaşma'nın 85 (1) maddesi kapsamına girmediğini düşündüğü ve bu doğrultuda karar verdiği dağıtım sistemine kabul şartlarına bakıldığında; Murat (281) , Villeroy&Boch (282) , Yves Saint Laurent Parfums (283) , Parfums Givenchy (284) ve Kenwood Electronics Deutschland Kararları (285) , üreticilerin getirmiş olduğu ve ürünlerin satışının ürün konusunda ihtisaslaşmış mağazalarda veya mağazalar içerisindeki satış noktalarında satılması şartı; Grundig's EEC Distribution System (286) , IBM Personal Computer (287) , Parfums Givenchy (288) , Yves Saint Laurent Parfums (289) Kararları, üreticilerin satıcılarda çalışan personelin teknik yeterliliklerine ilişkin şartları; Grundig's EEC Distribution System (290) , Murat (291) , Yves Saint Laurent Parfums (292) ve Parfums Givenchy (293) Kararları, mağaza içi düzen ve dekorasyona ilişkin şartlar (294) , mağazanın açık kalacağı süreye ilişkin şartlar , garanti ve satış sonrası hizmetlere ilişkin şartlar (295) , banka teminatı ve kredi durumunu gösterir belge ibrazına ilişkin şartlar (296) ve üreticilerin dağıtıcının personelinin eğitimden geçmesine ilişkin şartları (297) örnek olarak gösterilebilmektedir.
Yukarıda belirtilen ve Kurucu Antlaşma'nın 85 (1) maddesi kapsamına girmeyen şartlara ek olarak üreticiler, dağıtım sisteminin muhafazası amacıyla yine 85 (1) madde kapsamına girmeyen, dağıtıcılar tarafından yerine getirilmesi gereken ve sisteme kabul için ön şart niteliği taşıyan şartlar da öne sürebilirler. Bu tür ek şartlara örnek olarak;
o bayilerin üreticilere ticari bilgi ve ayrıca ticari konum, satış teamülleri, pazarın durumu, stoklar ve beklenen talep hakkında bilgi sağlama yükümlülüğü , (298)
o üreticilerin, satıcıların yeniden satış şartlarına uyup uymadığını denetlemek amacıyla denetim yöntemleri geliştirmesi ve bu doğrultuda yükümlülükler getirmesi,
o üreticinin sadece seçici dağıtım sistemi dahilindeki satıcılar vasıtasıyla satılan ürünleri garanti kapsamında değerlendirmesi , (299)
o üreticilerin, reklam kampanyaları ve promosyon faaliyetlerine satıcılarında iştirak etmesine ilişkin şartlar (300)
o ticari bir fuara veya benzeri teşhir faaliyetlerine katılmadan önce üreticinin rızasının alınmasına ilişkin şartlar , (301)
o üreticinin isminin (302) veya ticari markasının (303) üretici tarafından belirlenen şekilde kullanılmasına ilişkin şartlar,
o toptancılar ve perakendecilerin işlevleri arasındaki farklılığın temin edilmesine ilişkin şartlar (304) , sunulabilir.
Yukarıda belirtilen şartlara ve yükümlülüklere ek olarak, seçici dağıtım anlaşmalarında sıkça rastlanan ve rekabet mevzuatına aykırı olmakla birlikte bireysel muafiyet alınması durumunda geçerli sayılan veya bireysel muafiyet tanınamayacak şartlar ve yükümlülükler ilerideki bölümlerde incelenmektedir. (305)
3.2.1.4.2. Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmaları
İki teşebbüsün taraf olduğu ve bir tarafın karayollarında kullanım amaçlı üç veya daha fazla tekerlekli yeni motorlu taşıt araçları ile yedek parçalarını ülkenin tamamında veya bir bölümünde yeniden satış amacıyla yalnız diğer tarafa veya onunla birlikte dağıtım sistemi içinde belirli teşebbüslere vermeyi kabul ettiği anlaşmalar, söz konusu muafiyetin konusunu oluşturmaktadır. Topluluk'ta geçerli olan 1475/95 Sayılı Tüzük (306) , daha önceki 123/85 Sayılı Tüzüğün (307) yerine uzun müzakerelerden sonra çıkartılmıştır. Yeni tüzük her ne kadar yeniden satıcıların taleplerine daha yakın olsa da, iki tarafı da tatmin edememiştir. 1475/95 Sayılı Tüzük, pazarın Japon otomobillerine tamamen açılacağı tarihe kadar olan yedi yıllık süre için çıkarılmıştır.
İki taraf arasında yapılan, ortak pazarın belli bir bölgesine yönelik olan ve sağlayıcının söz konusu malları yalnızca anlaşmaya taraf olan satıcıya veya dağıtım sistemindeki diğer satıcılara satmayı amaçladığı ve kendi adına satış yapmamasının güvence altına alındığı bu sistemde; Komisyon, karışılıklı tarafların (sağlayıcı ve yeniden satıcılar) bir dizi yükümlülüğü üstlenmeleri halinde grup muafiyet kapsamında faaliyet göstermelerine olanak tanımaktadır.
1475/95 Sayılı Tüzük'te sözkonusu edilen motorlu taşıt aracı tanımından anlaşılması gereken, bu düzenlemenin sadece kamuya açık karayollarında kullanılan yeni vasıtaları kapsadığı motorsiklet, traktör ya da diğer motorlu tarım vasıtaları, ikinci el araçlar ve römorkörleri kapsam dışı bıraktığıdır. Ancak kamuya açık karayollarına çıkan traktörler ve diğer motorlu tarım vasıtaları da bu Tüzük kapsamında muamele görmektedir.
3.2.1.4.2.1. Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmaları grup muafiyeti kapsamında tarafların yükümlülükleri
Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve Servis Anlaşmaları grup muafiyeti kapsamında sağlayıcı ve yeniden satıcılara bazı yükümlülükler ve kısıtlamalar getirilmektedir. Bu yükümlülüklere uyulması durumunda grup muafiyetinden yararlanmak mümkün olabilmektedir.
Yeniden satıcılara getirilebilen kısıtlamalar irdelendiğinde; ilgili Tüzük hükümlerine göre; sağlayıcının onayı olmadan, yeniden satıcı tarafından sözleşme konusu araç ve aksamının üzerinde değişiklik yapılması veya bunların imal edilmesi yasaklanmaktadır.
Yeniden satıcı tarafından sözleşme konusu ürünlere rakip ürünler aynı çatı altında ama ayrı alanlarda ve ayrı tüzel kişilikler bünyesinde ve ayrı muhasebe kayıtları tutularak ve markalar arası karışıklık oluşturmamak kaydıyla satılabilir. Öte yandan aynı çatı altında değişik sağlayıcılarların ürünlerine servis hizmeti vermek mümkündür. Ancak bu hizmetlerde, bir sağlayıcının servis yatırımları ve hizmet-içi eğitiminden başka sağlayıcılara ait araçları yararlandırmak mümkün değildir.
Ayrıca sözleşme konusu araçların yedek parçalarının kalitesine uymayan benzer malların satışı ve bunların araçların bakım/tamir işlerinde kullanımına olanak tanınmamaktadır.
Yeniden satıcıların sözleşme bölgesi dışında sözleşme konusu mallar veya benzer malların dağıtımı için şube veya dağıtım depoları açmaları veya bunların pazarlanmasına yönelik aktif faaliyetlerde bulunmaları veya bu mallara ilişkin olarak dağıtım veya servis hizmetleri sağlanmaları için üçüncü kişilere yetki vermeleri imkanı mevcut değildir. Nitekim, "üçüncü şahısların, (pazarlamacı, tanıtıcı satış elemanı,vb.) yeniden satıcılar tarafından sözleşme konusu araç ve yedek parçalarının sözleşme bölgesi dışında dağıtım ve pazarlama yapmayla görevlendirilmesi yasaklanmıştır". (308)
Yeniden satıcıların sözleşme bölgesi dışında sözleşme kapsamındaki ürünlerin ve/veya benzer ürünlerin satışı için reklam ve tanıtım faaliyetinde bulunmaları serbest bırakılırken; bu faaliyetleri doğrudan kişisel ve özel başvurular şeklinde yapmaları yasaklanmaktadır.
Yeniden satıcının dağıtım sistemi içinde yer almayan başka bir satıcıya sözleşme konusu malları veya benzer malları veya yedek parçaları satması ve temin etmesi yasaktır.
Yeniden satıcıların sipariş tarihleri arasındaki sürenin üç ayı aşmaması kaydıyla sözleşme kapsamındaki malları sağlayıcılardan belirli sürelerde sipariş etmeleri gerekmektedir. Öte yandan yeniden satıcılar, sözleşme bölgesinde belirli bir zaman diliminde satmayı planladığı mal miktarını sağlayıcılar ile birlikte kararlaştırma hakkına sahiptirler. İhtilaflarda, yıllık asgari satış miktarının, bağımsız bir uzmanın bölgesel ve ulusal sınırlar dahilindeki satış tahminlerini de gözönüne alarak o bölgenin geçmiş yıllardaki satış performansıyla birlikte değerlendirmesi sonucu verdiği görüş doğrultusunda saptanmaktadır. Ayrıca benzer esas ve yöntem, stoklar ve demonstrasyon araç ve yedek parçaları için de geçerlidir.
Yeniden satıcılara, sözleşme programında yer alan mallar için garanti hizmetleri, ücretsiz servis ve araç iade işlemlerini üstlenmek zorunluluğu getirilmektedir. Ayrıca sözleşmede yeralan araçların satış sonrası servis hizmetlerinde satış programında yer alan yedek parçaları kullanmaları gerekmektedir. Ancak, yeniden satıcı sözleşme kapsamındaki yedek parçalara sahip olmasına rağmen benzer ürünleri de kullanılabilir, bunun tüketiciye açık bir biçimde önceden haber verilmesi ise zorunludur.
Yeniden satıcılara, Ortak Pazar içinde yer alan ve dağıtım şebekesine dahil diğer bir yeniden satıcının sattığı sözleşme kapsamındaki araçlara garanti hizmetleri, ücretsiz servis ve araç iade hizmetlerinde bulunmak zorunluluğu getirilmektedir.
Yeniden satıcıların grup muafiyet tüzüğü kapsamına girebilmeleri teknik servis tesis ve ekipmanlarını, personellerinin teknik eğitimini, reklam faaliyetlerini, araçların ve yedek parçalarının bedellerinin tahsilini, depolama işlemlerini, araçların tüketiciye uygun koşullarda teslimini ve araçların güvenlik içerisinde çalışması için tamir ve bakımını sağlayıcıların tespit ettiği standartlarda yerine getirmeleri şartına bağlanmaktadır.
Yukarıda yeniden satıcılara sağlayıcılar tarafından getirilebilen yükümlülük ve kısıtlamalar irdelendi. Ancak yeniden satıcıların da sağlayıcılarlara getirebilecekleri bazı kısıtlamalar ve yükümlülükler mevcuttur.
Sonuç olarak otomotiv ürünleri dağıtımına ve satış sonrası hizmetlerine ilişkin düzenlemeler yeniden satıcılara bazı yükümlülükleri getirdiği gibi, sağlayıcılara da grup muafiyetinden yararlanmak için bir dizi yükümlülük altına girmek zorundadır.
Sağlayıcıların başlıca yükümlülüğü sözleşme bölgesinde sözleşme konusu malları nihai tüketiciye doğrudan satmasının ve bu ürünler için doğrudan satış sonrası servis hizmeti sunmasının yasaklanabilmesidir.
Öte yandan sağlayıcılar, objektif ve geçerli nedenler olmadan yeniden satıcının sözleşme bölgesi kapsamında faaliyet gösteren ve dağıtım şebekesi içerisinde yer alan diğer işletmeler ile yaptığı sözleşme konusu araçlar ve yedek parçalarının dağıtım veya servis anlaşmalarını onaylamak, değişiklikler yapılmasına izin vermek veya iptallarini kabul etmek durumundalardır. Ayrıca sağlayıcıların, eşit durumdaki yeniden satıcılar arasında teknik servis tesis ve ekipmanlar, personellerinin teknik eğitim, reklam faaliyetlerine katılım, ürünlerin uygun koşullarda teslimi, malların depolanma şartları üzerine değişik standartlar uygulamak ve ayırımcılık yapmaları yasaklanmaktadır.
Grup muafiyeti tüzüğünün iskontalara ilişkin kısmı çok önemlidir. İskontoların hesaplanması amacıyla, yeniden satıcının belirli bir süre içinde sağlayıcılardan ve bağlantılı işletmelerden aldığı ürünlerin miktar ve değerlerinin hesaplanmasında, motorlu araçlar, yedek parçalar ve diğer malların satışlarının ayrılarak hesaplanması gerekmektedir.
Ayrıca 1475/95 Sayılı Tüzük, sözleşme süreleri üzerine değişik bir anlayış getirmektedir. Beş yılı aşan veya süresiz sözleşmeler için sözleşmenin iptali karşılıklı taraflarca en az iki yıl önceden ihbar koşuluna bağlıdır. Ancak sağlayıcıların sözleşmenin feshi için uygun bir tazminat ödemesi koşulunda veya yeniden satıcıda sözleşmenin ilk bitiş tarihinden önce faaliyetten vazgeçme iradesi hasıl olduğunda bu ihbar süresi bir yıla indirilebilmektedir.
En az beş yıllık sözleşme süresi zorunluluğu, yeniden satıcıya reklam, yedek parça işi ya da servis istasyonlarına ilişkin bir dizi ek yükümlülük getirildiğinde sözkonusu olmaktadır. Sadece araçların yeniden satış faaliyetine talip olan teşebbüsler ile sağlayıcı beş yıldan az ancak belirli süreli anlaşmalar yapabilmektedir. Bu durumda da karşılıklı tarafların belirli süreli sözleşmeleri yenileme niyetini en az altı ay önceden ihbar etmeleri gerekmektedir.
Yukarıda belirlenen sözleşme yenileme ve iptal süreleri ve şartları tüm yeniden satıcılara hiçbir ayırım gözetmeksizin uygulanmak zorundadır.
Sağlayıcıların dağıtım ağını gerçekten yeniden yapılandırmalarının zorunlu olduğu durumlarda en az bir yıl önceden ihbar etmesi koşuluyla yeniden satıcılık sözleşmesi iptal edilebilir. Ayrıca taraflardan birinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda da sözleşmelerin iptali sözkonusudur. |
formatında izlemek için tıklayın